ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಆಳಿದ ಒಡೆಯರ್‌ಗಳು ಮಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಏಕೆ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಲವರಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ತಿಳಿಯಲು ಮೈಸೂರು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕು — ಹೈದರಾಲಿ ಹಾಗೂ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತನದ ನಂತರ.

1760ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಳನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗಗಳು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಡೆಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಅವಕಾಶವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಹೈದರಾಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ನೈಜ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಬಳಿಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆತನ ಪುತ್ರ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದು, ಕರಾವಳಿ ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇಂದಿನ ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶವೂ ಮೈಸೂರಿನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಶಕ್ತಿವರ್ಧನೆ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು. ಕೊನೆಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ 1799ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದ.

ಟಿಪ್ಪುನ ಮರಣದ ಬಳಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಿಸಿದರು. ಮಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಮಲಬಾರ್ ಭಾಗವನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಉಳಿದ ಮೂಲ ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಡೆಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು.

ಇದರಿಂದ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ನೇರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಒಡೆಯರ್‌ಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗಗಳು ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲ; ನಂತರ ಹೈದರಾಲಿ ಹಾಗೂ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರು ದೃಷ್ಟಿಪಡಿಸಿದರೂ, ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಲಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾಸರಗೋಡು ಸೇರಿದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಭಾಗವನ್ನು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದರೆ, ಇಂದಿನ ರಾಜ್ಯ ಗಡಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. ಈ ಇತಿಹಾಸದ ಹಿನ್ನಲೆ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.